Waarom veel mensen bij negen katten blijven
Een veelgebruikt bijschrift bij deze puzzel luidt: “Ik zie 9. Wees eerlijk!” Zo’n korte uitspraak lijkt misschien onbelangrijk, maar kan invloed hebben op de manier waarop iemand vervolgens naar de afbeelding kijkt.
Wanneer het getal negen al vóór het tellen wordt genoemd, krijgt de kijker meteen een mogelijk antwoord aangereikt. Tijdens het zoeken kan dat getal als een soort referentiepunt gaan functioneren. Zodra negen katten zijn gevonden, voelt de opdracht mogelijk voltooid en ontstaat er minder aanleiding om nog verder te zoeken.
Dat hoeft helemaal niet bewust te gebeuren. Je kunt oprecht het gevoel hebben dat je alles hebt gecontroleerd, terwijl je aandacht vooral gericht was op het bevestigen van het aantal dat je al had gezien of gelezen. Juist daarom is het interessant om de afbeelding nog eens te bekijken zonder jezelf aan dat eerste getal vast te houden.
Vraag jezelf na de eerste telling niet alleen af hoeveel katten je hebt gevonden, maar vooral of je werkelijk ieder gedeelte van de afbeelding hebt bekeken. Controleer kleine figuren afzonderlijk en kijk nog eens naar plekken waar verschillende katten dicht bij elkaar staan. Soms valt een detail pas op wanneer je niet meer uitsluitend probeert een bepaald aantal te bereiken.
Aandacht en waarneming spelen samen
De kattentellpuzzel laat op een eenvoudige manier zien dat kijken niet automatisch betekent dat ieder detail volledig wordt herkend. Onze ogen nemen een grote hoeveelheid visuele informatie op, maar onze aandacht bepaalt welke onderdelen onmiddellijk opvallen en welke elementen op de achtergrond blijven.
Bij afbeeldingen met veel vergelijkbare vormen of herhalende patronen kan het daardoor gebeuren dat een afzonderlijk element minder duidelijk opvalt. Wanneer je aandacht vooral naar de grootste katten gaat, kunnen kleinere figuren veel gemakkelijker aan je eerste telling ontsnappen.
Hetzelfde beeld kan bovendien op verschillende momenten anders aanvoelen. Tijdens een snelle eerste blik probeer je vooral het geheel te begrijpen. Wanneer je daarna bewust op details let, verandert je manier van kijken. Je zoekt dan niet langer alleen naar “katten” als algemene groep, maar controleert iedere afzonderlijke vorm.
Dat verschil tussen globaal kijken en gericht onderzoeken vormt een belangrijk onderdeel van de puzzel. Het verklaart waarom iemand heel zeker kan zijn van een eerste antwoord en dat antwoord enkele ogenblikken later toch wil aanpassen.
