De Keulse pot: het onmisbare bewaarmiddel van vroeger
Wie op zolder, in een oude schuur of bij oma in de kelder een grote grijze stenen pot tegenkomt, vraagt zich vaak af waarvoor zo’n zwaar en robuust voorwerp ooit werd gebruikt. Voor jongere generaties lijkt het misschien een decoratief object of een ouderwetse bloempot, maar vroeger was deze pot een van de belangrijkste hulpmiddelen in huis. Zonder koelkast, diepvries of moderne bewaartechnieken hielp de Keulse pot gezinnen om voedsel maandenlang goed te houden.
Voor veel ouderen roept het zien van een Keulse pot onmiddellijk herinneringen op aan voorraadkelders, boerderijen, wintervoorbereidingen en de geur van ingelegde groenten. Het was een voorwerp dat in vrijwel ieder huishouden een belangrijke rol speelde. Vooral op het platteland was de Keulse pot onmisbaar voor het bewaren van voedsel tijdens de lange wintermaanden.
Tegenwoordig kom je ze vooral nog tegen in musea, antiekwinkels en bij verzamelaars, maar ooit stonden ze in duizenden Nederlandse keukens, schuren en kelders.
Wat is een Keulse pot precies?
Een Keulse pot is een grote stenen voorraadpot die traditioneel werd gebruikt om voedingsmiddelen in te leggen en langdurig te bewaren.
Deze potten zijn meestal herkenbaar aan:
- Hun grijze of beige kleur
- Blauwe decoraties van kobaltoxide
- Een stevige ronde vorm
- Dikke wanden
- Een zware constructie
Sommige exemplaren zijn klein genoeg om op een plank te staan, terwijl andere zo groot zijn dat er tientallen kilo’s voedsel in konden worden opgeslagen.
De naam verwijst naar de Duitse stad Keulen, waar dit type aardewerk al eeuwenlang werd geproduceerd.
Een stukje geschiedenis
De oorsprong van de Keulse pot gaat terug tot de Middeleeuwen.
Al in de dertiende eeuw begonnen pottenbakkers in de omgeving van Keulen met het vervaardigen van bijzonder sterk aardewerk.
Dankzij de aanwezigheid van hoogwaardige rivierklei konden zij potten maken die veel duurzamer waren dan gewoon aardewerk.
Vanaf de veertiende eeuw werden deze potten steeds populairder en vonden ze hun weg naar:
- Nederland
- België
- Frankrijk
- Engeland
Door handel via rivieren en havens werden Keulse potten een vertrouwd onderdeel van het dagelijkse leven.
Waarom waren deze potten zo bijzonder?
Wat de Keulse pot onderscheidde van andere potten was het materiaal.
Ze werden gemaakt van steengoed, ook wel gres genoemd.
Dit materiaal ontstond doordat de klei op zeer hoge temperaturen werd gebakken.
Tijdens het bakproces werd vaak zout toegevoegd.
Daardoor ontstond een bijzondere afwerking die bekendstaat als zoutglazuur.
Dit glazuur had meerdere voordelen:
- Waterdicht
- Duurzaam
- Bestand tegen zuren
- Bestand tegen zout
- Gemakkelijk schoon te maken
Hierdoor waren de potten ideaal voor het bewaren van voedsel.
Voedsel bewaren vóór de koelkast
