In Nederland kwamen de eerste klikklaks onder andere uit Woerden. Daar speelde Hollandia Plastic Industry een rol in de productie. Ondernemer Joop Markovits zou het speeltje in Italië hebben gezien en besloot het naar Nederland te halen.
De productie was vrij eenvoudig, maar door de enorme vraag moest er snel en massaal worden gewerkt.
Kunststofkorrels werden verhit en gesmolten.
Daarna werden de harde ballen onder druk gevormd.
Vervolgens werden twee bollen met een koord aan elkaar gezet.
In het midden kwam een handvat of koppeling.
De naam klikklak lag voor de hand, want het geluid beschreef precies wat het speelgoed deed.
Van winkelartikel naar massaproduct
Toen de klikklak eenmaal aansloeg, ging het snel. Winkels verkochten grote aantallen en kinderen wilden allemaal hetzelfde speelgoed. De prijs was laag genoeg om het bereikbaar te maken voor veel gezinnen.
Naar verluidt gingen de eerste exemplaren voor een paar gulden over de toonbank. Dat maakte het geen luxeartikel, maar een echt volksspeeltje.
Op het hoogtepunt zouden er enorme aantallen per dag zijn geproduceerd. De vraag was zo groot dat de montage niet altijd meer alleen in de fabriek kon plaatsvinden. Daarom werden ook thuiswerkers en andere arbeidskrachten ingeschakeld om de onderdelen samen te stellen.
Soms werden de onderdelen zelfs los verkocht, zodat kinderen of ouders de klikklak zelf konden monteren.
Een speeltje met risico’s
Hoewel de klikklak geliefd was, had het speelgoed ook een minder onschuldige kant. De ballen waren hard en konden met flinke snelheid bewegen. Wie de controle verloor, kon zichzelf raken aan handen, polsen of armen.
Ook konden de harde kunststof bollen bij sommige uitvoeringen barsten of breken wanneer ze vaak hard tegen elkaar sloegen. Dat maakte het speelgoed niet altijd even veilig.
Door zulke risico’s kwam er in sommige landen kritiek op het speeltje. Ouders, leraren en instanties maakten zich zorgen over verwondingen. Op sommige scholen werd het speelgoed verboden omdat het te veel lawaai maakte of te gevaarlijk werd gevonden.
Voor kinderen maakte dat het soms juist spannender. Een speeltje dat leraren liever niet zagen, werd op het schoolplein natuurlijk alleen maar interessanter.
Waarom verdween de klikklak weer?
Zoals bij veel rages ging de populariteit snel omhoog, maar ook snel weer omlaag. Na een paar maanden of jaren was de grootste hype voorbij. Kinderen ontdekten nieuw speelgoed, scholen beperkten het gebruik en ouders werden het lawaai zat.
Daarnaast speelde veiligheid een rol. Harde plastic ballen die met snelheid tegen elkaar knallen, waren niet ideaal. Naarmate er meer aandacht kwam voor speelgoedveiligheid, verloor de klikklak terrein.
Toch verdween het speelgoed nooit helemaal uit het collectieve geheugen. Voor een hele generatie bleef het een icoon van de jeugd.
